Dobór właściwego materiału izolacyjnego to jedna z podstawowych decyzji podczas planowania termomodernizacji. Każdy z dostępnych materiałów ma inne właściwości techniczne, inne zastosowania i inną cenę. Poniżej zestawienie najczęściej stosowanych rozwiązań z uwzględnieniem parametrów technicznych podawanych przez producentów i przywołanych w normach PN-EN.
Styropian EPS (polistyren ekspandowany)
Styropian EPS to materiał najczęściej stosowany przy ocieplaniu ścian zewnętrznych w systemie ETICS (zwanym też metodą lekką mokrą lub BSO). Dostępny jest w różnych klasach gęstości – do ocieplania ścian zewnętrznych stosuje się zazwyczaj odmiany EPS 70 i EPS 100. Współczynnik przewodzenia ciepła λ dla styropianu EPS wynosi typowo od 0,031 do 0,040 W/(m·K) w zależności od gęstości i odmiany produktu.
Grafit dodany do styropianu grafitowego (EPS grafitowy) pozwala uzyskać niższe wartości λ – zazwyczaj w zakresie 0,030–0,033 W/(m·K). Przy tej samej grubości płyty styropian grafitowy zapewnia lepszą izolacyjność niż klasyczny EPS biały.
Styropian EPS stosowany w budownictwie podlega normie PN-EN 13163 dotyczącej wyrobów z polistyrenu ekspandowanego. Etykiety produktów powinny zawierać deklarowaną wartość λ oraz klasę reakcji na ogień (najczęściej E lub B1 dla odmiany zmniejszonej palności).
Wełna mineralna (skalna i szklana)
Wełna mineralna produkowana jest w dwóch podstawowych odmianach: wełna skalna (bazaltowa) i wełna szklana. Obie charakteryzują się paroprzepuszczalnością, co sprawia, że lepiej niż styropian sprawdzają się w miejscach, gdzie istotne jest odprowadzanie wilgoci – np. na poddaszu lub przy ocieplaniu od wewnątrz.
Typowe wartości λ dla wełny mineralnej mieszczą się w przedziale od 0,030 do 0,045 W/(m·K). Wełna skalna wyróżnia się wyższą odpornością ogniową – sklasyfikowana jest jako materiał niepalny (klasa A1 lub A2 według EN 13501-1), co ma znaczenie przy dobieraniu materiałów na dachy płaskie, poddasza nieużytkowe oraz ocieplenia budynków wielorodzinnych.
Różnice między wełną skalną a szklaną
| Cecha | Wełna skalna | Wełna szklana |
|---|---|---|
| Surowiec bazowy | Bazalt | Szkło z recyklingu |
| Gęstość (orientacyjna) | 30–200 kg/m³ | 10–100 kg/m³ |
| Zakres λ [W/(m·K)] | 0,033–0,045 | 0,030–0,044 |
| Klasa reakcji na ogień | A1 / A2 | A1 / A2 |
| Typowe zastosowania | Fasady, dachy, przegrody | Poddasza, stropy, rurociągi |
Pianka PUR (poliuretan natryskowy i płyty PIR)
Pianka poliuretanowa nakładana natryskowo osiąga najniższe wartości λ spośród popularnych materiałów izolacyjnych – w zakresie od 0,022 do 0,028 W/(m·K). Dzięki temu można uzyskać wymaganą izolacyjność przy mniejszej grubości warstwy. Jest to szczególnie istotne w miejscach o ograniczonej przestrzeni montażowej.
Płyty PIR (poliizocyjanurowe) to prefabrykowana forma pianki PUR. Stosowane są przede wszystkim na dachach płaskich i dachach skośnych od zewnątrz, a także przy ocieplaniu stropodachów. Klasa reakcji na ogień płyt PIR wynosi zazwyczaj E lub D w zależności od zastosowanej okładziny.
Celuloza (ocieplenie natryskowe)
Celuloza izolacyjna produkowana jest z makulatury. Stosowana jest metodą wdmuchiwania lub natrysku mokrego. Wartości λ mieszczą się zazwyczaj w przedziale 0,037–0,042 W/(m·K). Celuloza dobrze zachowuje się pod względem akumulacji cieplnej i paroprzepuszczalności.
Stosunkowo rzadko stosowana przy ocieplaniu ścian zewnętrznych, częściej pojawia się w izolacji poddaszy i stropów w technologii wdmuchiwanej. Do jej stosowania wymagany jest specjalistyczny sprzęt i odpowiednie warunki wilgotnościowe.
Zestawienie parametrów
| Materiał | λ [W/(m·K)] | Klasa ogniowa | Paroprzepuszczalność | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| Styropian EPS biały | 0,033–0,040 | E / B1 | Niska | Ściany zewnętrzne ETICS |
| Styropian EPS grafitowy | 0,030–0,033 | E / B1 | Niska | Ściany zewnętrzne ETICS |
| Wełna skalna | 0,033–0,045 | A1 / A2 | Wysoka | Fasady, dachy, przegrody |
| Wełna szklana | 0,030–0,044 | A1 / A2 | Wysoka | Poddasza, stropy |
| Pianka PUR natrysk | 0,022–0,028 | E / D | Bardzo niska | Dachy, miejsca trudnodostępne |
| Płyty PIR | 0,022–0,026 | E / D | Bardzo niska | Dachy płaskie, stropodachy |
| Celuloza | 0,037–0,042 | B / C | Wysoka | Poddasza wdmuchiwane |
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
Sama wartość λ nie wystarczy do oceny przydatności materiału. Przy wyborze bierze się pod uwagę:
- Miejsce montażu – ściana zewnętrzna, dach skośny, strop, poddasze nieużytkowe mają różne wymagania techniczne i ograniczenia konstrukcyjne.
- Wymagania przepisów budowlanych – warunki techniczne WT 2021 określają maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła U dla różnych przegród budowlanych w nowych i modernizowanych budynkach.
- Odporność ogniowa – budynki wielorodzinne mają zaostrzony wymóg odporności ogniowej materiałów elewacyjnych. W Polsce od 2020 roku obowiązują przepisy ograniczające stosowanie materiałów palnych powyżej określonej wysokości budynku.
- Parowanie i wilgoć – wybór materiału o zbyt niskiej paroprzepuszczalności w połączeniu z błędną konstrukcją przekroju ściany może prowadzić do kondensacji pary wodnej wewnątrz przegrody.
Wartości λ podawane przez producentów są deklarowanymi wartościami λD zmierzonymi w warunkach laboratoryjnych zgodnie z normą PN-EN 12667. W rzeczywistych warunkach eksploatacji efektywność izolacji zależy od sposobu montażu, wilgotności i szczelności wykonania.
Źródła i normy
- PN-EN ISO 6946 – Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła
- Warunki Techniczne WT 2021 – Ministerstwo Infrastruktury
- Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej