Termomodernizacja to nie tylko ocieplenie ścian. W szerszym ujęciu obejmuje wszystkie działania zmierzające do zmniejszenia zapotrzebowania budynku na energię – od uszczelnienia przegród zewnętrznych, przez modernizację instalacji grzewczej, po poprawę wentylacji. Kolejność i zakres prac zależy od aktualnego stanu budynku, jego wieku i konstrukcji.

Punkt wyjścia: audyt energetyczny

Przed podjęciem decyzji o konkretnych pracach warto zlecić audyt energetyczny. Audyt jest dokumentem technicznym, który określa aktualny stan cieplny budynku, wskazuje miejsca największych strat energii i proponuje optymalne działania modernizacyjne wraz z szacunkiem kosztów i spodziewanego efektu.

Audyt jest wymagany przy ubieganiu się o niektóre formy dofinansowania (np. w programie Czyste Powietrze dla wyższych progów dotacji). Może go sporządzić osoba posiadająca uprawnienia budowlane lub świadectwo kwalifikacji audytora energetycznego.

Audyt a świadectwo charakterystyki energetycznej

Audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej to dwa różne dokumenty. Świadectwo wymagane jest przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości i opisuje aktualny stan budynku. Audyt zawiera analizę wariantów modernizacji i rekomendacje – służy jako podstawa do planowania inwestycji.

Identyfikacja mostków termicznych

Mostki termiczne to miejsca w przegrodzie zewnętrznej, przez które ciepło ucieka szybciej niż przez pozostałe jej fragmenty. Typowe lokalizacje mostków to narożniki budynku, połączenie ściany ze stropem lub fundamentem, węgarki okienne i drzwiowe, balkony przechodzące przez ścianę zewnętrzną oraz słupy i rygle w ścianach szkieletowych.

Przybliżoną lokalizację mostków można określić kamerą termowizyjną. Badanie termowizyjne wykonuje się w sezonie grzewczym, gdy różnica temperatur między wnętrzem a zewnętrzem budynku wynosi co najmniej kilkanaście stopni Celsjusza.

Ocieplanie ścian zewnętrznych – metoda ETICS

Metoda ETICS (External Thermal Insulation Composite System), powszechnie nazywana BSO (bezspoinowy system ociepleń) lub metodą lekką mokrą, polega na przyklejeniu płyt izolacyjnych (styropian EPS lub wełna mineralna) do zewnętrznej powierzchni ściany, a następnie nałożeniu warstwy zbrojącej i wyprawy tynkarskiej.

Kolejność warstw od wewnątrz

  1. Istniejąca ściana nośna,
  2. Klej do przyklejania płyt izolacyjnych,
  3. Płyty izolacyjne (styropian EPS lub wełna mineralna fasadowa),
  4. Warstwa zbrojąca: siatka z włókna szklanego zatopiona w kleju,
  5. Wyprawa tynkarska cienkowarstwowa (tynk silikonowy, akrylowy lub mineralny).

Grubość warstwy izolacyjnej dobiera się na podstawie wymagań Warunków Technicznych WT 2021. Dla ścian zewnętrznych nowych budynków wartość U nie powinna przekraczać 0,20 W/(m²·K). Dla budynków istniejących poddawanych termomodernizacji wymagania są analogiczne przy ubieganiu się o dofinansowanie z Czystego Powietrza.

Ocieplanie poddaszy i dachów

Stropodachy i dachy skośne są często miejscem największych strat ciepła w starszych budynkach, zwłaszcza tych budowanych w latach 60.–90. XX w., gdy normy izolacyjności były znacznie niższe niż obowiązujące dziś.

Poddasze nieużytkowe

Gdy poddasze nie jest użytkowane, izolację termiczną układa się na poziomie stropu ostatniej kondygnacji. Stosuje się wełnę mineralną ułożoną w dwóch warstwach krzyżowo lub celulozę wdmuchiwaną między i nad krokwie. Grubość warstwy dobiera się tak, by osiągnąć wymaganą wartość U dla stropu.

Poddasze użytkowe

Przy użytkowanym poddaszu ocieplenie układa się między i pod krokwiami (lub nad krokwiami od zewnątrz przy okazji wymiany pokrycia dachu). Ważne jest zapewnienie szczelności powietrznej i paroizolacji po ciepłej stronie izolacji, a jednocześnie możliwości odprowadzania wilgoci po chłodnej stronie (wentylacja szczeliny pod pokryciem).

Wymiana okien i drzwi

Okna i drzwi zewnętrzne odpowiadają zazwyczaj za znaczną część strat ciepła w starszych budynkach. Przy wymianie okien bierze się pod uwagę współczynnik przenikania ciepła Uw dla całego okna (szyba + rama). Warunki Techniczne WT 2021 określają maksymalne dopuszczalne wartości Uw dla nowych budynków.

Przy montażu okien ważne jest ich odpowiednie osadzenie w węgarku – zbyt płytko osadzone okno tworzy mostek termiczny. Montaż powinien być wykonany zgodnie z wytycznymi systemowymi producenta stolarki.

Wentylacja po termomodernizacji

Uszczelnienie budynku po termomodernizacji zmniejsza niekontrolowany przepływ powietrza przez nieszczelności w przegrodach. To korzystne z punktu widzenia strat ciepła, ale wymaga zapewnienia wystarczającej wymiany powietrza innymi drogami.

W uszczelnionych budynkach naturalna wentylacja grawitacyjna może nie zapewniać odpowiedniej jakości powietrza, szczególnie w kuchniach i łazienkach. Rozwiązaniem jest wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła (rekuperacja), która jednocześnie zmniejsza straty energii na ogrzewanie powietrza wentylacyjnego.

Kolejność działań termomodernizacyjnych ma znaczenie techniczne. Zazwyczaj zaleca się zaczęcie od uszczelnienia i ocieplenia przegród zewnętrznych, następnie modernizację systemu grzewczego, a dopiero potem – jeśli jest taka potrzeba – modernizację wentylacji.

Źródła

Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny. Szczegóły techniczne mogą się różnić w zależności od konstrukcji budynku, lokalnych warunków i zastosowanych materiałów. Przed przystąpieniem do prac zalecamy konsultację z uprawnionym projektantem lub audytorem energetycznym.